UNAK 2017 – Büyük Büyük Dev Açık Kütüphane Düşü


Davetli konuşmacı olarak katıldığım ÜNAK 2017 kapsamında 13 Ekim 2017 tarihinde Üniversite Kütüphaneleri ve Ulusal Akademik e-Yayınlar: “Büyük Büyük Dev Açık Kütüphane Düşü” başlıklı bir konuşma yaptım.

Bilgi teknolojilerinde yaşanan baş döndürücü değişim ve gelişim bilimsel iletişimin yöntem ve ortamlarını bütünüyle değiştirmiştir. Bu değişim, akademi ve bilim dünyasının kalbi olan kütüphaneleri hızlı bir uyum sürecinin içine çekmiştir. Kütüphane dermelerinin elektronik yayın içeren ticari veri tabanlarıyla zenginleşmesinde yaşanan ivme özellikle bilim çevrelerinde kullanıcının bilgi erişim ve paylaşımını basılı kaynaklardan elektronik kaynaklara yönlendirmesine ortam sağlamıştır. Ancak elektronik yayınların kullanım değerinin artmasına karşın kütüphanelerin bu yayınları alım gücünde artış sağlanamamıştır. Özellikle son yirmi yıl içinde enflasyon oranlarında artışın yaşandığı ülkelerde izlenen konsorsiyal alım politikalarının ülkemizde de benimsenmesi kaçınılmaz olmuştur. Üniversite kütüphaneleri, sınırlı kaynakların birden çok kütüphane tarafından paylaşılarak kullanım alanının yaygınlaştırılması için kaynak yönetimi politika ve stratejilerini yeniden gözden geçirerek alternatif modellerin arayışına yönelmişlerdir.  Başladığı günden bu güne, açık erişim yayıncılığının ülkemizde bilimsel iletişime önemli bir açılım sağladığı gözlenmektedir. Açık erişim yayıncılığı, ticari veri tabanlarının elektronik bilgi kaynaklarının üretimi ve pazarlanmasındaki monopolist yaklaşımlarına karşı bir hareket olarak gelişim gösteren ve bugün itibar sahibi ticari yayınevlerinin de belli oranlarda katılımı sağladığı yenilikçi bir uygulamadır. Çok sayıda üniversitenin de kurumsal politikalarıyla bağımsız olarak eklemlendiği ve bugün ulusal bir politikaya evrilme aşamasında olan açık erişim yayıncılığının benimsetilmesinde meslektaşlarımızın çok önemli girişim ve çabaları bulunmaktadır. Bu konuda yaşanan olumlu gelişmelere rağmen, üniversite kütüphanelerimizin dijital dünyada öngörülen teknolojik gelişme ve örgün eşgüdüm paralelinde sürüp giden uyum mücadelesini,  teknik alt yapı, insan gücü ve bütçe gibi kısıtlar bütününde düşündüğümüzde, yeterli ve yetkin düzeyde gerçekleştiremeyeceği kaygısını taşımaktayız. Kütüphaneciler ve bilimsel bilgi yayımındaki tüm paydaşlar elektronik yayıncılık sektöründe alternatif ve ulusal ölçekli konsorsiyal uygulamalar ile kaynaklarını birleştirmek yeni stratejiler ortaya koymak durumundadırlar.